Σύμφωνα με τη μυθολογία, οι πρώτοι κάτοικοι του νησιού ήταν οι Πελασγοί, από τους οποίους και αρχικά ονομάστηκε «Πελασγία». Κατά την διάρκεια της προϊστορικής εποχής πήρε διάφορα ονόματα, όπως «Μακαρία», «Λασσία», «Αιολίς», «Αιθιόπη» κ.α , ενώ το σημερινό όνομα «Λέσβος» προέρχεται από τον Λέσβο, γιο του Θεσσαλού ήρωα Λάπηθου. Ακόμη και σήμερα επιβιώνουν τοπωνύμια με μυθολογική προέλευση, όπως Μυτιλήνη, Καλλονή, Άντισσα, Ερεσός, Μήθυμνα.

Εκ των αρχαιολογικών ανασκαφών προκύπτει ότι το νησί κατοικήθηκε από την όψιμη Νεολιθική περίοδο. Το 1393-1184 π.Χ. κυριεύεται από τους Αχαιούς, ενώ το 1110-1100 π.Χ. από τους Αιολείς, οι οποίοι συγχωνεύονται με τον παλαιό πληθυσμό, δίνοντας τον πολιτισμό και τη γλώσσα τους και έτσι σταδιακά το νησί εξελίσσεται σε σημαντικό κέντρο πολιτισμού του Ανατολικού Αιγαίου.

Κατά την Αρχαϊκή περίοδο (7ος-6ος π.Χ. αιώνας), ταυτόχρονα με την εμπορική και εποικιστική δραστηριότητα του νησιού, παρατηρείται αξιοσημείωτη πολιτιστική ανάπτυξη.

Μετά το πέρας μιας ταραχώδους περιόδου εμπλοκής σε πολέμους και εποικισμού της Λέσβου από διάφορους λαούς, το 88 π.Χ. κυριεύεται από τους Ρωμαίους. Ακολουθεί μια περίοδος μερικής αυτονομίας από το 62 π.Χ. έως το 70 μ.Χ., ενώ κατά την διαίρεση του Ρωμαϊκού κράτους σε Ανατολικό και Δυτικό, η Λέσβος περιέρχεται στο Ανατολικό ή Βυζαντινό Κράτος. Το 53 μ.Χ. ο Απόστολος Παύλος επισκέπτεται το νησί , με σκοπό την διδασκαλία και την διάδοση του Χριστιανισμού.

Κατά την Βυζαντινή περίοδο (324-1453) το νησί δέχεται κατά καιρούς επιδρομές Σαρακηνών, Ενετών και Καταλανών. Το 1354 παραχωρείται από τον Αυτοκράτορα Ιωάννη Παλαιολόγο Ε’ ως προίκα της αδελφής του, στο Γενουάτη Φραγκίσκο Γατελούζο. Η οικογένεια των Γατελούζων διοίκησε το νησί για 107 χρόνια και συγκεκριμένα μέχρι το 1462 που κατακτήθηκε από τους Οθωμανούς.

Κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας (1462-1912) το νησί γνωρίζει δύσκολες μέρες. Τον 19ο αιώνα όμως αναπτύσσεται το εμπόριο και η βιομηχανία με αποτέλεσμα τη δημιουργία ισχυρής αστικής τάξης στη Λέσβο που φέρνει πνευματική άνθηση στο νησί και το μετατρέπει σε κοσμοπολίτικο λιμάνι. Το 1912 η Λέσβος απελευθερώνεται από τον Ελληνικό στόλο και παραχωρείται οριστικά στην Ελλάδα με τις Συνθήκες του Λονδίνου και των Αθηνών το 1914, ενώ τα Ελληνικά δικαιώματα στο νησί αναγνωρίζονται επισήμως με την Συνθήκη των Σεβρών και της Λωζάνης το 1923. Μετά την εμπλοκή της Ελλάδας στον Β’ Παγκόσμιο πόλεμο το 1939, η ειρήνη επιστρέφει οριστικά στην Λέσβο τον Σεπτέμβρη του 1944.

Κατά την μεταπολεμική περίοδο (δεκαετία 1950-1960), παρατηρούνται ισχυρά μεταναστευτικά ρεύματα των κατοίκων προς χώρες της Δυτικής Ευρώπης και της Αμερικανικής ηπείρου, λόγω οξυμένων οικονομικών προβλημάτων σε πανελλαδικό επίπεδο. Το Λεσβιακό ακόμη και μακριά από την πατρίδα του, συνεχίζει να διατηρεί την πολιτισμική του ταυτότητα και ιδιαιτερότητα αναλλοίωτη μέσα στο πέρασμα του χρόνου.