Βρίσκεται στο κέντρο της Μυτιλήνης, οικοδομημένος στο τέλος του 16ου αιώνα σε σχήμα σταυροειδές, τρίκλιτης βασιλικής. Είναι αφιερωμένος στον Άγιο Αθανάσιο και στον Ναό φυλάσσονται τα ιερά λείψανα του νεομάρτυρα Αγίου Θεοδώρου του Βυζαντίου-προστάτη της πόλης.

Το ξυλόγλυπτο τέμπλο χαρακτηρίζεται ως ένα από τα ωραιότερα έργα της Μεταβυζαντινής περιόδου ( 1738 ), ενώ επίσης μεταξύ άλλων ξεχωρίζει η εικόνα του Ιησού είναι ( Μικρασιατικό κειμήλιο του 16ου αιώνα ).

Αποτελεί επιβλητικό σημείο αναφοράς στην περιοχή του λιμανιού της Μυτιλήνης και είναι ο μεγαλύτερος Ναός της πόλης. Χτίστηκε το 1860 σε ρυθμό σταυροειδές Βυζαντινό, ενώ ανάμεσα στις αξιόλογες εικόνες ξεχωρίζουν δυο Βυζαντινές, του Ιησού Χριστού (14ος αιώνας ) και του Ιωάννη Θεολόγου ( 15ος αιώνας ).

Πρόκειται για μια από τις παλαιότερες εκκλησίες της πόλης της Μυτιλήνης και είναι χτισμένη στο άκρο της αρχαίας πόλης. Οικοδομήθηκε κατά την Βυζαντινή εποχή και ανοικοδομήθηκε το 1759 σε ρυθμό τρίκλιτης βασιλικής, κατόπιν καταστροφής από πυρκαγιά. Στο εσωτερικό της υπάρχουν καταπληκτικές αγιογραφίες και εκκλησιαστικά ( ξυλόγλυπτα ) αντικείμενα.

Βρίσκεται 6χλμ νότια της Μυτιλήνης, στο προάστιο Καγιάνι ή Ταξιάρχες. Οικοδομήθηκε το 1903 σε Βυζαντινό ρυθμό, σταυροειδή, με τρούλο Γοτθικού ρυθμού.

Ο Ναός είναι πλούσιος σε ιερές εικόνες, σκεύη και τοιχογραφίες και αποτελεί σημαντικό προσκύνημα του νησιού.

Βρίσκεται στην κωμόπολη Αγιάσος. Το όνομα της προήλθε από την παλιά εικόνα της Παναγίας, φιλοτεχνημένη από τον Ευαγγελιστή Λουκά, που κατά την ιερή παράδοση ο ιερομόναχος Αγάθωνας μετέφερε το 803 από την Ιερουσαλήμ, που ως γνωστόν ονομάζεται Αγία Σιών.

Η σκήτη του Αγάθωνα σύντομα έγινε τόπος προσκυνήματος και πυρήνας διαμόρφωσης της σημερινής κωμόπολης της Αγιάσου. Η σημερινή εκκλησία χτίστηκε το 1814. Η εκκλησία στεγάζει Εκκλησιαστικό Μουσείο με μια σημαντική συλλογή χειρογράφων, σκευών και άλλων εκκλησιαστικών αντικειμένων. Αποτελεί σημαντικό προσκύνημα του νησιού.

Βρίσκεται στην Πέτρα χτισμένη πάνω σε βράχο, όπου έχουν λαξευθεί 114 σκαλοπάτια που οδηγούν στην εκκλησία. Η εξαίρετα οχυρή του θέση ωθεί στην αναζήτηση της κτίσης του στην περίοδο των συχνών πειρατικών επιδρομών της Υστεροβυζαντινής περιόδου. Εντός της εκκλησίας υπάρχουν σπάνιες Βυζαντινές εικόνες και ένας ωραιότατος επισκοπικός θρόνος. Αποτελεί σημαντικό προσκύνημα του νησιού.

Παναγία Γοργόνα: Βρίσκεται Β.Δ. της Μυτιλήνης και σε απόσταση 48 χλμ, χτισμένη πάνω σε μικρό βράχο μέσα στη θάλασσα στο γραφικό λιμανάκι της Σκάλας Συκαμινιάς.

Ονομάζεται Παναγία Γοργόνα από την ομώνυμη εικόνα που παρουσιάζει την Παναγία με ουρά γοργόνας (έργο αγνώστου λαϊκού ζωγράφου )

Βρίσκεται στην περιοχή `Ανω Πύργοι Θερμής, στο ανατολικό τμήμα της Λέσβου. Ο ναός ανήκει στην κατηγορία της εγγεγραμμένης σταυροειδούς βασιλικής με τρούλο και πιθανότατα χτίστηκε τον 14ο αιώνα. Αποτελεί το παλαιότερο Ορθόδοξο Χριστιανικό κτίσμα, μετά την Μονή Περιβολής, που σώζεται σχεδόν αυτούσιο από την Βυζαντινή εποχή στην Λέσβο. Στην τοιχοποιία του ναού υπάρχουν εντοιχισμένα αρχιτεκτονικά μέλη αρχαιότερων κτισμάτων, από τα οποία ενδιαφέρον παρουσιάζουν δυο μαρμάρινα ανάγλυφα στο νότιο τοίχο του νάρθηκα, που κοσμούνται με ανθρώπινες φιγούρες και μορφές ζώων (ελαφιού και άρκτου), πιθανότατα προερχόμενες από τον πλησίον αρχαίο ναό της Θερμίας Αρτέμιδος. Στο εσωτερικό του υπάρχει ξυλόγλυπτο τέμπλο (18ος αιώνας) και αποτελεί ένα από τα ωραιότερα δείγματα της υστεροβυζαντινής ξυλογλυπτικής στην Λέσβο. Είναι αφιερωμένος στην Κοίμηση της Θεοτόκου. Ονομάστηκε «Τρουλλωτή» διότι τον θόλο του τρούλλου κοσμεί η εικόνα της Θεοτόκου Παναγίας και όχι της συνηθέστερης εικόνας του Παντοκράτορα.

Βρίσκεται στην ανατολική πλευρά του νησιού, κοντά στην κωμόπολη Μανταμάδος. Είναι σταυροειδής εγγεγραμμένη βασιλική και κατασκευάστηκε στους υστεροβυζαντινούς χρόνους. Είναι μικρών διαστάσεων και έχει οικοδομηθεί από λαξευτούς δόμους ροδόχρωμου τραχείτη. Αρχικά σκεπαζόταν με τρούλο, ο οποίος είχε ήδη καταρρεύσει στα μέσα του 19ου αιώνα, όταν επισκέφτηκε τον ναό ο περιηγητής Newton. Η στέγη ανακατασκευάστηκε από τους κατοίκους της περιοχής, με την τοποθέτηση ξύλινων δοκών και κάλυψη με κεραμίδια. Στην ανατολική πλευρά ξεχωρίζουν οι τρεις μικρές ημικυκλικές αψίδες του Ιερού, ενώ «τυφλά» αψιδώματα διακοσμούν το βόρειο και νότιο τοίχο. Νεώτερη κατασκευή είναι επίσης το στεγασμένο προστώο, στα δυτικά του ναού. Στους τοίχους του βρίσκονται ενσωματωμένα αρχιτεκτονικά μέλη παλαιότερου ναού και μια ρωμαϊκή επιγραφή.